Spectatoring: waarom je tijdens seks in je hoofd zit

"Zag ik er net wel goed uit?"
"Duurt dit al te lang?"
"Ik hoop dat hij niet merkt dat ik afgeleid ben."

Klinkt bekend? Dan ben je niet alleen, en het heeft zelfs een naam.

Wat is spectatoring?

In 1970 beschreven Masters en Johnson, de pioniers van het seksonderzoek, iets wat ze spectatoring noemden. Vrij vertaald: toeschouwer zijn bij je eigen seks. Je ligt in bed, maar een deel van jou hangt als een camera boven het bed. Het kijkt, het beoordeelt, het houdt de tijd bij. Meer dan vijftig jaar later is het nog altijd een van de dingen die ik het vaakst in mijn praktijk hoor.

Waarom in je hoofd zitten tijdens seks zo'n effect heeft

Het probleem is dubbel.

Ten eerste is aandacht beperkt. Als je hoofd bezig is met beoordelen, blijft er minder over om te voelen. Je bent erbij, maar je beleeft het niet.

Ten tweede is die camera boven het bed zelden een vriendelijke. Hij let op je buik, je geluiden, je tempo, of je wel snel genoeg opgewonden raakt. Dat is druk. En druk is precies het soort signaal waarop je seksuele rem reageert. Je bent dus niet alleen afwezig, je lichaam remt ook nog eens af.

Vooral wie onzeker is over haar lichaam, kent dit maar al te goed. Hoe meer je bezig bent met hoe je eruitziet, hoe minder je bezig bent met hoe het voelt.

Hoe stop je met spectatoring?

De oplossing is minder sexy dan je zou hopen, maar ze werkt: aandacht terugbrengen naar je zintuigen.

Masters en Johnson ontwikkelden daarvoor sensate focus. Dat zijn aanraakoefeningen met je partner waarbij seks bewust even niet het doel is. Je raakt elkaar aan en let alleen op wat je voelt, zonder dat het ergens naartoe moet. Het wordt in de sekstherapie nog altijd gebruikt.

Daarnaast toont het onderzoek van de Canadese psycholoog Lori Brotto dat mindfulness vrouwen helpt om meer opwinding en zin te ervaren. Niet door zweverig te doen, maar door te oefenen in iets heel simpels: merken dat je afdwaalt, en terugkeren.

Je kunt vanavond al beginnen. Merk je de camera op? Probeer niet hem weg te duwen. Kies gewoon één gevoel uit en blijf daarbij. De warmte van een hand. Je adem. Het gewicht van zijn lichaam. Dwaal je weer af, dan ga je gewoon terug. Dat is de hele oefening.

Afdwalen is geen falen. Het is wat hoofden doen. Het enige wat je hoeft te leren, is de weg terug.

Dus de vraag is niet of je er goed uitziet in bed. De vraag is: lig jij erin, of kijk je ernaar?