Kom op, kom op, kom op: waarom je orgasme niet luistert naar bevelen

Tussen de tweede fles wijn en het dessert kwam het weer op tafel. "Ik voelde me laatst zo'n mislukking. We waren al een half uur bezig en ik kwam gewoon niet. Hij deed zo zijn best, en ik lag daar maar te denken: kom op, kom op, kom op."

Iedereen knikte. Herkenning alom. Alsof seks zonder orgasme een gefaalde missie is. Een taak die je niet hebt afgewerkt, met een partner die zijn uren erin heeft gestoken en nu zonder resultaat naar huis moet.

Laat me je iets vertellen over dat "kom op, kom op": het is ongeveer het slechtste wat je kunt denken als je wil klaarkomen.

Eind jaren negentig beschreven de onderzoekers John Bancroft en Erick Janssen het Dual Control Model, dat later door Emily Nagoski voor een breed publiek vertaald werd. Het idee is simpel: je seksuele respons heeft een gaspedaal en een rem. Het gaspedaal reageert op alles wat je opwindt. De rem scant intussen voortdurend je omgeving en je hoofd op redenen om af te remmen: stress, spanning, afleiding, druk. En dan, en dit vind ik het mooiste detail, onderscheidden Bancroft en Janssen bij die rem specifiek een vorm die aanslaat op de angst om te falen.

Je leest het goed. Je lichaam heeft een rem die speciaal reageert op "lukt het wel?"

Piekeren over je orgasme is dus geen onschuldige gedachte op de achtergrond. Het is olie op precies het verkeerde vuur. Hoe harder je focust op het eindpunt, hoe harder die rem erop gaat, precies op het moment dat je wil dat het gaspedaal zijn werk doet. Wie ooit tijdens seks naar zichzelf heeft liggen kijken in plaats van te voelen, weet waar ik het over heb.

En dat "hij deed zo zijn best"? Daar zit nog een extra laag. Want voor wie probeer je eigenlijk klaar te komen op zo'n moment? Voor jezelf, of om hem niet teleur te stellen? Als je orgasme een bedankje wordt voor geleverde inspanning, is het geen genot meer. Dan is het een prestatie. En prestaties, dat hebben we net gezien, zijn net waar je rem op wacht.

Hetzelfde geldt trouwens net zo goed voor mannen, voor wie prestatiedruk vaak een ander gezicht heeft maar hetzelfde systeem raakt.

Wat het zo hardnekkig maakt: na zo'n moment praat bijna niemand erover. Je lacht het weg, maakt een grapje, of zegt niets en gaat over tot de orde van de dag. Dus denkt iedereen apart dat het alleen bij haar zo vaak "misgaat". Terwijl seks zonder orgasme gewoon heel gewoon is. Dat bleek aan die tafel ook: één iemand zei het hardop, en de rest knikte. Hoeveel van hen hadden het zelf al eens gezegd voor die avond?

Dus laten we het even rechtzetten. Een orgasme is een heerlijk mogelijk gevolg van seks. Geen verplicht eindpunt, geen bewijs dat het goed was, geen vakje om af te vinken. En ja, die druk loslaten is makkelijker gezegd dan gedaan. Je kunt niet "ontspan nu" commanderen tegen een lichaam dat net op commando's blokkeert. Maar je kunt wel ophouden met het als examen te behandelen. Tegen jezelf, en hardop tegen je partner: het hoeft niet elke keer.

Dus de volgende keer dat je daar ligt met dat stemmetje in je hoofd: wie heeft eigenlijk beslist dat seks pas telt als je over de meet bent?

Blijf je toch in je hoofd zitten? Boek een kennismaking →